JavaScript asoslari

Sikllar: while va for

Ko'pincha bir xil harakatni bir necha marta takrorlash kerak bo'ladi. Masalan, ro'yxatdagi har bir mahsulotni chiqarish yoki 1 dan 10 gacha bo'lgan sonlarni sanash. Sikllar — kod blokini ko'p marta bajarish usuli.

"while" sikli

while sikli quyidagi ko'rinishga ega:

while (shart) {
  // kod (sikl tanasi deb ataladi)
}

shart rost (true) bo'lgunicha, sikl tanasidagi kod qayta-qayta bajariladi.

Masalan, quyidagi sikl i < 3 shart bajarilguncha i ni chiqaradi:

while.js
// natija shu yerda chiqadi

Sikl tanasining bir marta bajarilishi iteratsiya deb ataladi. Yuqoridagi sikl 3 ta iteratsiya bajaradi.

Agar i++ bo'lmaganida, sikl nazariy jihatdan cheksiz takrorlanardi. Amalda brauzer yoki Node.js muzlab qoladi. Har bir while sikli shartni oxir-oqibat false qiladigan o'zgarishga ega bo'lishi shart.

Sikl shartida istalgan ifoda bo'lishi mumkin — u boolean ga o'giriladi. Masalan, while (i) — bu while (i != 0) ning qisqartmasi:

while-qisqa.js
// natija shu yerda chiqadi

"do..while" sikli

Shartni tekshirishni sikl tanasidan keyinga qo'yish uchun do..while ishlatiladi:

do {
  // sikl tanasi
} while (shart);

Sikl avval tanani bajaradi, so'ng shartni tekshiradi va rost bo'lsa yana takrorlaydi. Muhim farqi: tana kamida bir marta bajariladi, hatto shart darhol false bo'lsa ham.

do-while.js
// natija shu yerda chiqadi
do..while nisbatan kam ishlatiladi. Odatda oddiy while yetarli. U faqat tana kamida bir marta bajarilishi shart bo'lgan hollarda qulay.

"for" sikli

for sikli — eng ko'p ishlatiladigan sikl. U uch qismdan iborat:

for (boshlanish; shart; qadam) {
  // sikl tanasi
}

1 dan 3 gacha sanaydigan misolni ko'raylik:

for.js
// natija shu yerda chiqadi

Uch qismning har birini alohida ko'rib chiqaylik:

Bajarilish tartibi shunday: boshlanish → (shart → tana → qadam) → (shart → tana → qadam) → ... → shart false bo'lganda to'xtaydi.

boshlanish qismida e'lon qilingan o'zgaruvchi (let i) faqat sikl ichida ko'rinadi. Bu "inline" (ichki) o'zgaruvchi deyiladi.

Amaliy misol — 1 dan 5 gacha sonlar yig'indisini hisoblaylik:

yigindi.js
// natija shu yerda chiqadi

for ning ba'zi qismlarini tashlab yuborish ham mumkin. Masalan, boshlanish ni olib tashlash:

for-bosh.js
// natija shu yerda chiqadi

Hatto barcha qismlarni tashlab, cheksiz sikl yozish mumkin: for (;;) { ... }. Ammo bunda ichkarida to'xtatuvchi shart bo'lishi kerak.

Siklni to'xtatish: "break"

Odatda sikl shart false bo'lganda tugaydi. Lekin istalgan payt break direktivasi bilan uni majburan to'xtatish mumkin.

Foydalanuvchidan sonlar yig'indisini hisoblaydigan misol — bo'sh kiritish sikldan chiqaradi. Bunday holatda "cheksiz" sikl + break qulay:

break.js
// natija shu yerda chiqadi
break nafaqat for, balki while va do..while sikllarida ham ishlaydi. U eng yaqin siklni to'xtatadi.

Keyingi iteratsiyaga o'tish: "continue"

continue — break ning "yengilroq" varianti. U butun siklni to'xtatmaydi, faqat joriy iteratsiyani to'xtatib, keyingisiga o'tadi.

Faqat toq sonlarni chiqaradigan misol:

continue.js
// natija shu yerda chiqadi

continue ichma-ich shartlar sonini kamaytirib, kodni toza saqlashga yordam beradi. Yuqoridagi kodni continuesiz ham yozish mumkin edi, lekin u ichkariga qo'shimcha { } qatlamini qo'shardi.

break va continue ni ? (ternar operator) o'ng tomonida ishlatib bo'lmaydi. Masalan, (i > 5) ? break : ... — bu sintaksis xatosi. Ular alohida direktiva, ifoda emas.

Yorliqlar (labels)

Ba'zan ichma-ich (bir nechta) sikllardan birdaniga chiqish kerak bo'ladi. Oddiy break faqat ichki siklni to'xtatadi. Bunda yorliq (label) yordam beradi.

Yorliq — sikl oldiga qo'yilgan nom va ikki nuqta: nom:

label.js
// natija shu yerda chiqadi

break tashqi — tashqi: deb belgilangan siklga o'tib, uni butunlay to'xtatadi. continue ni ham yorliq bilan ishlatish mumkin — u tashqi siklning keyingi iteratsiyasiga sakraydi.

Yorliqlar kamdan-kam ishlatiladi. Ular kod oqimini "sakratadi" va o'qishni qiyinlashtiradi. Ko'pincha ichma-ich sikllarni alohida funksiyaga ajratish va return ishlatish toza yechim bo'ladi.

Xulosa