File va FileReader

Foydalanuvchi kompyuteridagi faylni brauzerga yuklaganida (masalan <input type="file"> orqali), biz File obyektini olamiz. File — bu Blobning kengaytirilgan ko'rinishi bo'lib, unga fayl nomi va o'zgartirilgan sanasi qo'shilgan. Fayl mazmunini o'qish uchun esa FileReader ishlatiladi. Bularning barchasi brauzerga xos, shuning uchun quyidagi misollar brauzer muhitiga oid.

File obyekti

File — Blobdan meros oladi, shuning uchun uning barcha xususiyatlari (size, type, slice) mavjud, plyus qo'shimchalari:

• name — fayl nomi (masalan rasm.png);
• lastModified — oxirgi o'zgartirilgan vaqt (timestamp, millisekundlarda);
• size — fayl hajmi baytlarda (Blobdan meros);
• type — MIME turi (Blobdan meros).

File obyektini konstruktor orqali ham yasash mumkin, lekin amaliyotda ko'proq foydalanuvchi tanlovi orqali olinadi:

// File ni to'g'ridan-to'g'ri yaratish (kam ishlatiladi)
let file = new File(["salom"], "hello.txt", {
  type: "text/plain",
  lastModified: Date.now()
});

console.log(file.name);         // hello.txt
console.log(file.size);         // 5
console.log(file.type);         // text/plain

input.files orqali fayl olish

Amaliyotda File obyektlari <input type="file"> elementidan olinadi. Foydalanuvchi fayl tanlagach, input.files — FileList (fayllar ro'yxati) to'ldiriladi:

// HTML: <input type="file" id="tanlov" multiple>

let input = document.getElementById("tanlov");

input.addEventListener("change", function() {
  let files = input.files; // FileList

  console.log("Tanlangan fayllar: " + files.length);

  for (let file of files) {
    console.log(file.name + " - " + file.size + " bayt");
  }
});

FileReader: faylni o'qish

File (yoki Blob) mazmunini o'qish uchun FileReader ishlatiladi. Bu — asinxron obyekt bo'lib, faylni o'qib bo'lgach hodisa (event) chaqiradi:

let reader = new FileReader();

FileReaderning o'qish metodlari fayl mazmunini turli formatda beradi:

• readAsText(file, [encoding]) — faylni matn (satr) sifatida o'qiydi (standart UTF-8);
• readAsArrayBuffer(file) — faylni ikkilik ArrayBuffer sifatida o'qiydi;
• readAsDataURL(file) — faylni base64 data: URL sifatida o'qiydi;
• readAsBinaryString(file) — har bir baytni belgi sifatida o'qiydi (eskirgan, ishlatmang).

O'qish asinxron bo'lgani uchun natija to'g'ridan-to'g'ri qaytarilmaydi — u hodisalar orqali keladi:

• load — o'qish muvaffaqiyatli tugadi; natija reader.resultda;
• error — o'qishda xatolik; sabab reader.errorda;
• progress — o'qish davomida vaqti-vaqti bilan chaqiriladi;
• loadend — o'qish tugadi (muvaffaqiyat yoki xatolikdan qat'i nazar).

readAsText: matnli faylni o'qish

Matnli faylni o'qishning to'liq misoli:

let input = document.getElementById("tanlov");

input.addEventListener("change", function() {
  let file = input.files[0];
  let reader = new FileReader();

  reader.onload = function() {
    // o'qish tugadi, natija reader.result da
    console.log(reader.result);
  };

  reader.onerror = function() {
    console.log("Xatolik: " + reader.error);
  };

  reader.readAsText(file); // o'qishni boshlaymiz
});

readAsDataURL: rasmni ko'rsatish

readAsDataURL faylni data: URL (base64) ko'rinishida beradi. Bu, ayniqsa, tanlangan rasmni yuklashdan oldin oldindan ko'rsatish (preview) uchun qulay:

let input = document.getElementById("rasmTanlov");

input.addEventListener("change", function() {
  let file = input.files[0];
  let reader = new FileReader();

  reader.onload = function() {
    // natija: ...
    let img = document.createElement("img");
    img.src = reader.result;
    document.body.appendChild(img);
  };

  reader.readAsDataURL(file);
});

readAsArrayBuffer: ikkilik o'qish

Fayl baytlarini past darajada qayta ishlash kerak bo'lsa (masalan, fayl formatini tahlil qilish, sarlavhani o'qish), readAsArrayBuffer ishlatiladi:

let file = input.files[0];
let reader = new FileReader();

reader.onload = function() {
  let buffer = reader.result;      // ArrayBuffer
  let bytes = new Uint8Array(buffer);

  // masalan, PNG sarlavhasini tekshiramiz
  // PNG fayllari 0x89 0x50 0x4E 0x47 bilan boshlanadi
  let isPng = bytes[0] === 0x89 &&
              bytes[1] === 0x50 &&
              bytes[2] === 0x4E &&
              bytes[3] === 0x47;

  console.log("PNG fayli: " + isPng);
};

reader.readAsArrayBuffer(file);

Yuklash jarayonini kuzatish (progress)

Katta faylni o'qiganda foydalanuvchiga jarayon foizini ko'rsatish uchun progress hodisasi ishlatiladi. Uning obyektida loaded (o'qilgan baytlar) va total (jami baytlar) bor:

let reader = new FileReader();

reader.onprogress = function(event) {
  if (event.lengthComputable) {
    let foiz = Math.round((event.loaded / event.total) * 100);
    console.log("O'qildi: " + foiz + "%");
  }
};

reader.onload = function() {
  console.log("Tugadi!");
};

reader.readAsArrayBuffer(file);

O'qishni to'xtatish

Boshlangan o'qishni reader.abort() bilan bekor qilish mumkin. Bu, masalan, foydalanuvchi katta faylni tanlab, so'ng fikridan qaytganda kerak bo'ladi:

let reader = new FileReader();
reader.readAsArrayBuffer(katta_fayl);

// keyinroq, kerak bo'lmay qolsa:
reader.abort(); // o'qishni to'xtatamiz

reader.onabort = function() {
  console.log("O'qish bekor qilindi");
};

FileReader va Blob

FileReader nafaqat File, balki har qanday Blobni o'qiy oladi — chunki File Blobdan meros oladi. Shuning uchun fetchdan kelgan Blobni ham FileReader bilan o'qish mumkin. Lekin zamonaviy kodda Blobning o'z await blob.text() / await blob.arrayBuffer() metodlari qulayroq — ular Promise qaytaradi va async/await bilan toza yoziladi.

Xulosa

• File — Blobning kengaytmasi; qo'shimcha name va lastModified xususiyatlari bor;
• Fayllar input.files (FileList) yoki drag-and-drop orqali olinadi;
• FileReader — faylni asinxron o'qiydi; natija hodisalar orqali keladi;
• readAsText, readAsDataURL, readAsArrayBuffer — turli formatlarda o'qish;
• Natija reader.resultda, faqat onload ishlagach mavjud bo'ladi;
• progress hodisasi bilan yuklash foizini kuzatish, abort() bilan to'xtatish mumkin;
• Zamonaviy kodda ko'pincha await file.text() / file.arrayBuffer() yetarli.