API Gateway — yagona aqlli kirish nuqtasi

Mikroservislaringiz bor (1-mavzu): Auth, Katalog, Buyurtma, To‘lov, Bildirishnoma. Mobil ilova va veb ular bilan bevosita gaplashadi.

Gateway — mijoz va mikroservislar o‘rtasidagi yagona oraliq qatlam. Tashqi dunyo faqat gateway bilan gaplashadi; ichki xizmatlar yashirin qoladi.

Natija: mijoz bitta manzilni biladi (api.sayt.uz), umumiy vazifalar bir joyda, ichki arxitektura erkin o‘zgaradi. Har bir xizmat esa faqat o‘z biznes logikasiga e’tibor qaratadi.

Gateway "cross-cutting" (har xizmatda takrorlanadigan) vazifalarni o‘ziga oladi. Asosiylari:

1-mavzudagi gateway’ni kengaytiramiz: endi unga auth, rate limiting va aggregation qo‘shamiz.

1 · Auth — markazda bir marta

// AUTH gateway'da bir marta tekshiriladi -> ichki xizmatlar qayta tekshirmaydi
@Injectable()
export class JwtAuthGuard implements CanActivate {
  constructor(private jwt: JwtService) {}
  canActivate(ctx: ExecutionContext): boolean {
    const req = ctx.switchToHttp().getRequest();
    const token = req.headers.authorization?.split(' ')[1];
    if (!token) throw new UnauthorizedException();
    req.user = this.jwt.verify(token);   // payload ichki xizmatlarga uzatiladi
    return true;
  }
}

2 · Rate limiting — markazlashgan himoya

// RATE LIMITING markazlashgan (@nestjs/throttler)
@Module({
  imports: [
    ThrottlerModule.forRoot([{ ttl: 60_000, limit: 100 }]),  // 60s da 100 so'rov
  ],
  providers: [{ provide: APP_GUARD, useClass: ThrottlerGuard }],
})
export class GatewayModule {}

3 · Routing va aggregation

// ROUTING + AGGREGATION — gateway controller
@Controller()
@UseGuards(JwtAuthGuard)              // butun gateway auth ostida
export class GatewayController {
  constructor(
    @Inject('USERS')  private users: ClientProxy,
    @Inject('ORDERS') private orders: ClientProxy,
  ) {}

  // ROUTING: shunchaki to'g'ri xizmatga uzatish
  @Get('orders/:id')
  getOrder(@Param('id') id: string) {
    return this.orders.send({ cmd: 'get_order' }, id);
  }

  // AGGREGATION: bitta so'rov -> bir nechta xizmat -> BITTA birlashgan javob
  @Get('dashboard')
  async dashboard(@CurrentUser() userId: string) {
    const [profile, orders] = await Promise.all([
      firstValueFrom(this.users.send({ cmd: 'get_user' }, userId)),
      firstValueFrom(this.orders.send({ cmd: 'get_user_orders' }, userId)),
    ]);
    return { profile, orders };       // mijoz 1 ta so'rov yubordi, 1 ta javob oldi
  }
}

Gateway naqshlari

• Gateway Routing — so‘rovlarni xizmatlarga yo‘naltirish (eng oddiy vazifa).
• Gateway Aggregation — bir nechta xizmat javobini birlashtirish (4-bo‘limdagidek).
• Gateway Offloading — umumiy vazifalarni (auth, SSL, log) xizmatlardan gateway’ga ko‘chirish.

BFF — Backend for Frontend

Bitta universal gateway o‘rniga — har mijoz turi uchun alohida gateway: Mobile BFF, Web BFF. Har biri o‘sha mijozning ehtiyojiga moslangan javob beradi (mobil — kichik, ixcham; veb — boy). Ortida esa bir xil mikroservislar.

Gateway vs Reverse Proxy vs Service Mesh

Gateway kuchli, lekin ikki katta tuzog‘i bor — ularni bilmaslik tizimni yomonlashtiradi.

• API Gateway = barcha so‘rovlar uchun yagona aqlli kirish nuqtasi. U routing + cross-cutting vazifalarni (auth, rate limit, SSL, aggregation, log) markazlashtiradi.
• Foydasi: mijoz ichki tuzilmani bilmaydi, umumiy vazifa bir joyda, ichki arxitektura erkin o‘zgaradi. Gateway = north-south; mesh = east-west.
• Aggregation mobil uchun ayniqsa qimmatli (3 so‘rov → 1). BFF — har mijoz turiga moslangan gateway.
• Tayyor yechimlar: Kong, AWS API Gateway, Apigee. Oddiy holatda NestJS’da o‘zing yozasan. Reverse proxy va mesh’dan farqla.
• Ikki tuzoq: gateway SPOF (→ stateless + LB) va biznes logika gateway’da (→ faqat cross-cutting, logika xizmatlarda).